Σημειώσεις Συναντήσεων

Φεβ 18, 2011 by     2 Σχόλια    Κατηγορία: Συναντησεις

Για όσους δεν ήταν στις προηγούμενες συναντήσεις έγραψα -πρόχειρα βέβαια και με λάθη- κάποιες σημειώσεις από όσα θυμόμουνα ότι συζητήσαμε. Σίγουρα δεν τα έχω γράψει όλα οπότε συμπληρώστε κι οι υπόλοιποι ότι νομίζετε ή αλλάξτε αυτά με τα οποία διαφωνείτε.

Η ιδέα που έχω είναι να καθορίσουμε σιγά-σιγά τις βασικές ενότητες του βιβλίου και να εντάξουμε σε αυτές κομμάτια από τα κείμενα του τότε και του τώρα, τις συζητήσεις και τις φωτογραφίες που θα συλέξουμε ώστε να υπάρχει και αυτονομία των ατόμων που αποφάσισαν να γράψουν κάτι πιο προσωπικό και μια πιο ομαδική σκοπιά που να προκύψει μέσα από τις συζητήσεις. Άυτό είναι ένα μοντέλο που αντικατοπτρίζει και τη δουλειά που κάναμε τότε.

Κατά τη γνώμη μου ήδη υπάρχουν οι ενότητες (τις οποίες σημειώνω με bold) – μπορεί βέβαια να βρούμε κι άλλες ή να αλλάξουμε κάποιες ή να διαφωνείτε εντελώς. Ανάλογα με το που θα πάνε οι συζητήσεις μπορούμε να αλλάζουμε και να εμπλουτίζουμε αυτές τις ενότητες που θα αποφασίσουμε ότι είναι οι πιο σημαντικές. Πάντως γενικά είναι χρήσιμο να κρατάμε σημειώσεις ή ακόμα καλύτερα να ηχογραφούμε τις συναντήσεις.

 

Νέλλη
Σημειώσεις από τις έως τώρα Συναντήσεις και
Βασικές Θεματικές πάνω στις οποίες μπορούμε να δουλέψουμε.

Το Ξεκίνημα

Ο Λευτέρης ανέφερε φυσικά τη γνωστή φημολογία ότι το Εργαστήρι έγινε απλά για να έχει ένα σχολείο να πάει ο Στέλιος. Η Δάφνη μίλησε για το Σχολείο και τη σχέση του με το Εργαστήρι. Πώς μια ομάδα γονιών που δεν ήθελαν τα παιδιά τους να πάνε στο συμβατικός σχολείο πειραματίστηκαν με τη δημιουργία ενός αυτοδιαχειριζόμενου σχολείου από όπου ξεκίνησαν και κάποιοι δάσκαλοι και μαθητές του Εργαστηριού. ‘

Μαθησιακή Διαδικασία: Το σχολείο δεν είναι απαραίτητα εξαναγκασμός:

Θυμόμαστε όλοι πόσο μας άρεσε να πηγαίνουμε σχολείο. Περιμέναμε πότε θα τελειώσει το σαββατοκύριακο ή οι διακοπές για να γυρίσουμε στο σχολείο. Δεν πηγαίναμε με το ζόρι αλλά επειδή θέλαμε κι είχαμε αποφασίσει να συμμετέχουμε στη μαθησιακή διαδικασία. Δεν πηγαίναμε εκεί απλά για να μάθουμε αλλά και για να κατασκευάσουμε, να δημιουργήσουμε. Αυτό μας έδινε δύναμη και αυτονομία που πολλοί από εμάς ως παιδιά δεν απολαμβάναμε εκτός σχολείου.

Πώς:
  1. Δεν υπήρχε δουλειά στο σπίτι.
  2. Μέναμε πολλές ώρες την ημέρα στο σχολείο κι είχαμε τεράστια διαλείμματα
  3. Δουλεύαμε ομαδικά και αλληλο-συμπληρωματικά.
Η Σάντρα θυμήθηκε ότι με τη Νατάσσα είχαν κάνει μια κατανομή μαθημάτων ανάλογα με το τι άρεσε στην κάθε μια και λειτουργούσαν συμπληρωματικά. Η μία τα μαθηματικά, η άλλη την ιστορία κτλ.
  1. Δεν υπήρχαν βαθμοί και ανταγωνισμός ως προς τα μαθήματα.
  2. Δεν υπήρχε εξέταση.
Έχει ενδιαφέρον εδώ η ιστορία του Στάθη για ένα παιδί (όνομα;) που δεν είχε μάθει διαίρεση αλλά είχε εφεύρει ένα πολύ πολύπλοκο σύστημα αντιγραφής από τους άλλους που έκανε τον Στάθη να μην καταλαβαίνει καθόλου ότι δεν ήξερε πώς να κάνει μόνος του την διαίρεση).
  1. Η αλληλοβοήθεια ήταν κάτι καλό.
  2. Υπήρχαν επιλογές –ο καθένας/μια μπορούσε να δουλέψει πιο πολύ τα θέματα που την/τον ενδιέφεραν στην τάξη αλλά και στις ομάδες.
  3. Μαθαίναμε βιωματικά κι όχι με βάση την συνεχή επανάληψη, αντιγραφή, παπαγαλία. (Βλέπε κείμενο Τόνυ)

Η Ομάδα

Η βασική μονάδα ήταν η ομάδα. Σχεδόν όλες οι ιστορίες μας έχουν σαν βάση την τάξη ή την ομάδα (του Σαββάτου ή της Παρασκευής). Αυτό μας έδινε δύναμη να είμαστε αυτόνομοι και να διεκδικούμε.

Για παράδειγμα η Σοφία θυμήθηκε μια ιστορία:
Μια μέρα ζήτησε από την τάξη της Λένας να μπούνε στην τάξη μετά το διάλειμμα. Εκείνη την ώρα ήταν σε εξέλιξη ένας ποδοσφαιρικός αγώνας που σταμάτησε. Όταν η Σοφία ανέβηκε στη τάξη η πόρτα ήταν κλειστή και καρέκλες από πίσω σφράγιζαν την πόρτα για να μην μπει μέσα. Μαζί με την Σίση το συζήτησαν με την τάξη και τα βρήκαν.

Οι αποφάσεις παίρνονταν συλλογικά και με τον τρόπο αυτό η εξουσία της δασκάλας ή του δασκάλου αποδυναμωνόταν κι η σχέση παιδιών μεγάλων γινόταν πιο ισότιμη. Οι δάσκαλοι καλούνταν να χτίσουν μια στενή σχέση αμοιβαιότητας με την ομάδα και όχι με τους καλούς μαθητές –όπως συμβαίνει στα περισσότερα σχολεία. Η σχέση αυτή αμοιβαιότητας δεν ήταν εύκολη και λειτουργούσε συχνά με δυσκολίες αλλά υπήρχε η βασική αρχή ότι τα παιδιά δεν αντιμετωπίζονταν σαν κατώτερα όντα ανίκανα να πάρουν αποφάσεις ή να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Δεν χρειαζόταν κάποιος να τους επιβληθεί αλλά να βρει τρόπους να συνεργαστεί και να δημιουργήσει πράγματα μαζί τους.

Πολλές φορές η κατάσταση έφτανε στα άκρα –βέβαια- όπως για παράδειγμα όταν ο Νίκος έσπασε την καρέκλα στην τάξη μας επειδή του είχαμε σπάσει τα νεύρα. Αλλά πάντοτε τα προβλήματα αυτά λύνονταν με συζητήσεις και αμοιβαίες παραχωρήσεις. Κανείς μας δεν θυμάται να νοιώθει φόβο για τους δασκάλους ή να νοιώθει ότι καταπιεζόταν από τις απαιτήσεις τους. Ό,τι μαθαίναμε το μαθαίναμε επειδή το θεωρούσαμε χρήσιμο και σημαντικό όχι επειδή έπρεπε να υπακούσουμε σε εντολές για να πάρουμε καλούς βαθμούς.

Επίσης εντός των ομάδων υπήρχαν εντάσεις και ανισότητες, δηλαδή υπήρχαν «δυνατοί» και «πιο αδύναμοι», «αγόρια» «κορίτσια», αλλά κάποια παιδιά που σε άλλα σχολεία θα τα θεωρούσαν «προβληματικά» κατάφερναν να ενταχθούν στην ομάδα. Γενικά γινόταν προσπάθεια – όχι πάντοτε επιτυχημένα- να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα σαν να ήταν κοινά.

Ο Χρόνος κι ο Χώρος

Ο χρόνος κι ο χώρος του σχολείου δεν ήταν αυστηρά οριοθετημένοι. Όπως είπε ο Νίκος ο Βαφέας, η απουσία κουδουνιού ήταν καθοριστική. Δεν υπήρχε αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ του χρόνου μαθήματος και του χρόνου διαλείμματος. Ο χρόνος ήταν θέμα διαπραγμάτευσης ή/και από κοινού συνδιαμόρφωσης. Το ίδιο ίσχυε και για το χώρο. Κάποιες φορές το μάθημα μεταφερόταν εκτός σχολείου σε κάτι αλάνες και μικρά δασάκια που υπήρχαν κοντά. Άλλες φορές μεταφερόταν σε χώρους δουλειάς, ή στην κοιλιά μια φάλαινας.

Στην πρώτη δημοτικού, η Λουίζα μας έλεγε κάθε μέρα μια ιστορία την οποία ακούγαμε από την κοιλιά μιας φάλαινας. Ο μπαμπάς της Κατερίνας μας έφτιαξε μια φάλαινα από ξύλο και πανί και μπαίναμε μέσα κάθε φορά που μας διηγιόταν η Λουίζα την ιστορία για τη φάλαινα.

Οι Δάσκαλοι

Το ότι τους αποκαλούσαμε με τα μικρά τους παραβλέποντας το πατροπαράδοτο «Κυρία», «Κύριε» είχε τεράστια συμβολική σημασία για τις σχέσεις μας. Οπότε η δουλειά της δασκάλας ή του δασκάλου στην τάξη ήταν κυρίως να πειραματίζεται μαζί με τα παιδιά σε διάφορα θέματα. Και μαζί ανακάλυπταν και παρήγαγαν γνώσεις που δεν ήταν προκαθορισμένες ή δεδομένες για κανέναν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν σχέσεις εξουσίας αλλά ότι διαμορφώνονταν με βάση τη συναίνεση ή και πολλές φορές με βάση την συνενοχή.

Για παράδειγμα η ιστορία που μας είπαν η Λένα, ο Βασίλης, ο Λευτέρης κι ο Στάθης για την απόφασή της τάξης να οργανώσει εκδρομή στις Σπέτσες στην πέμπτη, ενώ οι άλλες τάξεις το κάναμε στην έκτη μόνο.

Παραδόξως οι δάσκαλοι που ήρθαν στις συζητήσεις μας είπαν ότι το έβρισκαν κι αυτοί πολύ θετικό το να μην βρίσκονται σε θέση εξουσίας αλλά να πειραματίζονται ανάλογα με την τάξη που είχαν. Σε σχέση με το να ακολουθούν το «πρόγραμμα» του Υπουργείου, αυτό τους έδινε ελεύθερια κι έκανε τη δουλειά τους πολύ πιο δημιουργική. Οι συνελεύσεις τους κάθε Δευτέρα ήταν ένα εργαστήριο όπου ο καθένας ερχόταν με τα προβλήαμτα και τις ιδέες του και τις συζητούσε με τους άλλους.

Σίγουρα κάποιοι δεν άντεξαν, όπως για παράδειγμα η Μις Πόπη, η οποία όταν έκανε μάθημα δεν έβλεπε κανένα μαθητικό κεφάλι καθώς όλοι ήμασταν κάτω από τα τραπέζια με τα μπουφάν να σχηματίζουν σπιτάκι . Στο τέλος η τάξη του Λευτέρη της έβαψε τη γούνα.

Η Συνέλευση

Σαν μηχανισμός η Συνέλευση μπορεί να μην ήταν ιδιαίτερα αρμονικός καθώς κάποιες ομάδες –κυρίως οι μεγάλοι επέβαλαν την άποψή τους και τα θέματα που τους ενδιέφεραν- («γινόταν χαμός», «ζούγκλα» έκθεση Νέλλης) αλλά ήταν ένας μηχανισμός που όριζε ότι η διαχείρηση των κοινών προβλημάτων του σχολείου γινόταν συλλογικά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Μάθαμε να λειτουργούμε συλλογικά – να φτιάχνουμε όλοι μαζί μια κοινότητα.

Νομίζω ότι τι το σχολείο ήταν κάτι κοινό (από τους ζωγραφισμένους τοίχους έως το ποιοι παίρνουν τις αποφάσεις ήταν βασικό στοιχείο της ικανοποίησης που παίρναμε από αυτό. Και τελικά η νοσταλγία μας όλων ήταν γι αυτή τη κοινή ζωή που χάσαμε εκ των υστέρων και την εξατομίκευση που βιώνουμε στη ζωή μας. (η Μαρία η Φιωτάκη, η Ελισώ κι ο Τόνυ περιγράφουν πολύ καλά αυτό το κομμάτι.

Το Ποδόσφαιρο

Εντάξει ήταν πολύ σημαντικό αλλά εντελώς ανδροκρατούμενο. ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΑΙΖΑΜΕ ΑΜΥΝΑ Ή ΤΕΡΜΑ.

Για το κουτσό και το λάστιχο δεν έγινε καμία συζήτηση.

Τα Άλλα Σχολεία

Σε σύγκριση με άλλα σχολεία παίρναμε πολύ περισσότερες και πιο ουσιαστικές γνώσεις και κυρίως μαθαίναμε να συμμετέχουμε στην παραγωγή της γνώσης κριτικά – να μην «μαθαίνουμε» επαναλαμβάνοντας ξανά και ξανά τις ίδιες πληροφορίες αυτό που μας επέβαλαν. Η βιωματική μάθηση μας έκανε να θυμόμαστε χωρίς να χρειάζεται να μάθουμε κάτι απ’ έξω ή να παπαγαλίσουμε – κάτι το οποίο είναι άγνωστο στα περισσότερα ελληνικά σχολεία σήμερα.

Όσοι ήρθαν από άλλα συμβατικά σχολεία ένοιωσαν να απελευθερώνονται και να αποκτούν μια νέα σχέση με το σχολείο, μια καθημερινή επαφή που ήταν περισσότερο δημιουργική παρά εξαναγκαστική. (βλέπε κείμενα Ελισώς και Μαρίας Φιωτάκη)

Όταν τελειώσαμε το Εργαστήρι, δυσκολευτήκαμε πάρα πολύ να «μάθουμε» να ζούμε στο σχολείο –και μερικοί από εμάς δεν συμβιβαστήκαμε ποτέ- με το σύστημα εξαναγκασμού που μας επιβλήθηκε στα δημόσια και ιδιωτικά που πήγαμε. Πέρα από τη νοσταλγική ανάμνηση που είναι διάχυτη παντού, μας έμεινε και η αγανάκτηση και η άρνηση για την καταπίεση του εκπαιδευτικού συστήματος που μας επιβλήθηκε (βλέπε κείμενο που δεν θυμάμαι ποιανού είναι) αλλά και η πιθανότητα ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα μπορούμε να κατασκευάζουμε την καθημερινή μας ζωή αυτόνομα και συλλογικά.

Το Τέλος

Όλοι στεναχωρηθήκαμε και αναζητούμε έκτοτε κάτι αντίστοιχο.
Νέλλη Καμπούρη

2 Σχόλια + Το σχόλιό σου

  • Το μόνο που έχω να πω είναι ότι ζηλεύω αφάνταστα που έχασα τις συναντήσεις και δε περνάει ο χρόνος αρκετά γρήγορα να έρθω μόνιμα στα Καλάβρυτα για να συμμετέχω! Μπράβο σας παιδιά!!! Νέλλη καταπληκτική η οργάνωση του κειμένου. Νομίζω πως ο σκελετός θα πρέπει να μείνει πάνω κάτω ο ίδιος (εμπλουτισμένες οι παραγράφοι) και να χρησιμοποιηθεί σαν πρόλογος στο βιβλίο. Είναι άκρως ενδιαφέροντα όλα για κάποιον που δε γνώρισε το Εργαστήρι και θα δώσουν μια σαφή εικόνα, χωρίς συναισθηματισμούς για την αξία του Εργαστηριού.
    Πολλά φιλιά και εύχομαι το Μάρτιο να σας δω όλους!!!

  • Πολύ συγκροτημένο κείμενο Νέλλη, πολύ καλά έκανες και τό 'γραψες, ήδη είχα ξεχάσει πράγματα που είχαν ειπωθεί στις συναντήσεις. (Πέφτω κάτω απ' τα γέλια κάθε φορά που διαβάζω την ατάκα "Για το κουτσό και το λάστιχο δεν έγινε καμία συζήτηση.")

    Δράττομαι εδώ της ευκαιρίας (αν και δεν ξέρω αν τα διαβάζουν πολλοί αυτά τα σχόλια) να παραθέσω μια λίστα από πράγματα από τη ζωή στο Εργαστήρι, που κάποια τα έχουμε αναφέρει ήδη στις συζητήσεις, άλλα όχι εκτενώς και που πιθανόν να ξυπνήσουν μνήμες σε όσους δεν έχουν γράψει ακόμα:

    Το κτίριο, η αυλή, το γήπεδο, το σχολικό, οι εκδρομές, ο Άγιος Κοσμάς, οι επισκέψεις σε μουσεία, εκθέσεις κλπ, "εμείς και οι άλλοι" (το πώς μας αντιμετώπιζαν παιδιά που πήγαιναν σε συμβατικά σχολεία, αλλά και πώς νιώθαμε εμείς απέναντί τους), το καθάρισμα της αυλής κάθε (βδομάδα; μήνα;), τα πάρτι, οι φίλοι, οι "εχθροί", οι έρωτες (ξεράστε τα όλα, μην ντρέπεστε, αυτά είναι ancient history :P), ο επιθεωρητής, η προσευχή, η καντίνα, η τετραήμερη.

Σχολιάστε το Άρθρο

Πρέπει να είστε συνδεδεμένος για να σχολιάσετε.